Grzędy

8–9 września 1944 r. w okolicach wsi Osowe Grzędy doszło do największej bitwy partyzanckiej stoczonej w naszym regionie przez żołnierzy 9. Pułku Strzelców Konnych Armii Krajowej pod dowództwem rotmistrza Wiktora Konopki, ps. „Grom”, przeciwko Niemcom.

Liczący około 350 żołnierzy pułk został otoczony przez znacznie liczniejsze i lepiej uzbrojone niemieckie oddziały 50. Dywizji Piechoty, jednostki SS oraz pododdziały żandarmerii.

W czasie bitwy oddział polski stracił około 100 partyzantów – zabitych, rannych i zaginionych na bagnach. Wśród poległych znalazł się również dowódca pułku, rtm. Wiktor Konopko. Pomimo nierównej walki, w której stosunek sił wynosił około 1:10 na korzyść Niemców, ponieśli oni większe straty osobowe.

9. PSK AK, walcząc w rejonie dawnej wsi Grzędy (spacyfikowanej w 1944 r.), był jednym z nielicznych oddziałów partyzanckich Okręgu Białostockiego, który przystąpił do realizacji planów Akcji „Burza”.

Dla uczczenia tego ważnego dla naszego regionu wydarzenia historycznego, z którym związani byli nasi przodkowie, od 1994 r. Powiat Grajewski, we współpracy z lokalnymi samorządami, jednostkami oraz przede wszystkim Towarzystwem Przyjaciół 9. Pułku Strzelców Konnych w Grajewie, organizuje uroczystości mające na celu podtrzymywanie pamięci o tym wydarzeniu i popularyzację wiedzy na jego temat. 

W roku 2023, w 80. rocznicę pacyfikacji wsi Grzędy, powstała tablica pamiątkową, która będzie nieustannie przypominać o zbrodni i wzywać do refleksji nad losem Polaków zamordowanych przez Niemcy.